Học thuyết hình thái kinh tế – xã hội là nội dung cơ bản của chủ nghĩa duy vật lịch sử. (Nói một cách chung nhất, chủ nghĩa duy vật lịch sử là triết học Mác – Lênin về lĩnh vực xã hội; còn chủ nghĩa duy vật biện chứng là triết học Mác – Lênin về lĩnh vực tự nhiên và nhận thức).

Đồng thời, học thuyết này cũng là một trong những nội dung cơ bản của toàn bộ chủ nghĩa Mác – Lênin.

Học thuyết đó vạch rõ những quy luật cơ bản của vận động xã hội, vạch ra phương pháp duy nhất khoa học để giải thích lịch sử.

Bằng sự kế thừa có chọn lọc tất cả những thành quả về triết học xã hội của các nhà triết học trước đó, bằng những công trình nghiên cứu tỉ mỉ về quá trình lịch sử loài người, nhất là lịch sử xã hội tư bản, C. Mác đã xây dựng nên học thuyết về hình thái kinh tế – xã hội mà ta có thể phát biểu định nghĩa như sau:

“Hình thái kinh tế – xã hội là một phạm trù của chủ nghĩa duy vật lịch sử, dùng để chỉ xã hội ở từng giai đoạn lịch sử nhất định, với một kiểu quan hệ sản xuất đặc trưng cho xã hội đó phù hợp với một trình độ nhất định của lực lượng sản xuất, và với một kiến trúc thượng tầng tương ứng được xây dựng trên những quan hệ sản xuất ấy”.

hinh-thai-kinh-te-xa-hoi-2
“Hình thái KT – XH” là một xã hội với các thành tố: Lực lượng sản xuất, Quan hệ sản xuất, Cơ sở hạ tầng, Kiến trúc thượng tầng… Ảnh: Historytoday.com.

Nội dung học thuyết hình thái kinh tế – xã hội bao gồm những quan điểm cơ bản sau:

1. Sản xuất vật chất là cơ sở của sự tồn tại và phát triển xã hội.

2. Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất có mối quan hệ biện chứng, trong đó quan hệ sản xuất phải phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất.

3. Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng có mối quan hệ biện chứng, trong đó kiến trúc thượng tầng được xây dựng trên nền móng của cơ sở hạ tầng.

4. Sự phát triển của các hình thái kinh thế – xã hội là một quá trình lịch sử – tự nhiên.

 

819X.com xin được lưu ý: Việc phân tích học thuyết hình thái kinh tế – xã hội sẽ cần một bài viết dài. Do đó, các thầy cô sẽ thường chia nội dung học thuyết này thành nhiều câu hỏi để ôn tập và thi, mỗi câu hỏi thường ứng với mỗi mục 1. , 2. , 3. , 4. nói trên. Sau cùng, ta cần nắm rõ ý nghĩa và giá trị của học thuyết.

 

Bài liên quan:

 

Xin mời các bạn để lại một vài comment để Ban biên tập bọn mình có thêm định hướng nhé! (ngắn thôi cũng được, kiểu như: “Bài viết còn sơ sài!”, hay “Cũng đủ ý!”. :-D).

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *