Người đàn ông trong ảnh dưới đây là Tố Hữu, mà hôm nay (04/10/2020) là ngày sinh lần thứ 100 của ông.

Theo bạn, có điểm gì tương đồng giữa Tố Hữu và cô gái xinh đẹp sinh năm 1988 trong ảnh tiếp dưới không?

danh-gia-ve-to-huu-2

danh-gia-ve-to-huu-1

GING NHAU NHIU HƠN TA NGHĨ

Trong vòng 48 giờ qua, cả thế giới xôn xao với thông tin Tổng thống Mỹ D. Trump nhiễm Covid-19, mà người khiến ông nhiễm là cô gái ấy.

Cô là Hope Hicks, đương kim “Trưởng ban Tuyên giáo” của Tổng thống Trump.

Đúng như vậy, vai trò của Tố Hữu và Hope Hicks rất giống nhau trong chính quyền mà hai người phục vụ.

Hope Hicks trẻ trung xinh đẹp, duyên dáng, có giọng nói mềm mượt ngân vang thu hút mọi ánh nhìn và sự chú ý của hơn 300 triệu người dân Mỹ cũng như hàng tỷ người trên thế giới…

Còn Tố Hữu có thế mạnh là những vần thơ cứ đi thẳng vào trái tim và khối óc của hàng chục triệu người dân Việt Nam giai đoạn 1937 – 1975.

Nên nhớ thời kỳ trước năm 1945 có khoảng 95% dân số Việt Nam mù chữ. Do đó chỉ có những tiếng thơ dễ nhớ dễ thuộc và hào sảng của ông là có thể chiếm “thị phần” cao nhất theo cơ chế “truyền miệng”.

Tố Hữu và Hope Hicks, cả hai đều có vai trò không thể thiếu trong chính quyền mà mỗi người phụng sự.

TI SAO CÓ NHNG VĨ NHÂN?

Để dễ hiểu, ta bắt đầu trả lời câu hỏi này bằng cách viện dẫn Nguyên lý thứ hai của nhiệt động học:

“Mt h ln và không trao đi năng lượng vi môi trường s có entropy luôn tăng hoc không đi theo thi gian”.

Entropy ở trên chính là mức độ hỗn loạn của hệ, tức Nguyên lý này nói rằng “vũ trụ” sẽ ngày càng “hỗn loạn” hơn.

Để dễ hiểu hơn ta hình dung thế này: Bộ trò chơi lê-gô của trẻ em chỉ có một khả năng TRẬT TỰ, đó là khi những mảnh lê-gô được ghép lại thành hình hoàn chỉnh (rô-bốt, siêu nhân…).

Nếu xáo trộn tung tóe những mảnh lê-gô thì dù cố gắng hết sức, trong nhiều trường hợp, ta vẫn không thể xếp những mảnh lê-gô thành hoàn chỉnh. Sự không hoàn chỉnh này không khác gì hơn là sự HỖN LOẠN.

Như thế, bộ lê-gô chỉ có MỘT trạng thái HOÀN CHỈNH nhưng có RẤT NHIỀU trạng thái HỖN LOẠN.

Từ ví dụ trên, ta có thẩm quyền chính đáng để liên tưởng và phát biểu rằng:

Trong một giai đoạn nhất định, mỗi quốc gia chỉ có rất ít trạng thái trật tự, và có rất, rất nhiều những trạng thái hỗn loạn.

Và ai đóng vai trò quan trọng nhất trong việc xóa bỏ hỗn loạn, mang lại một trật tự khả dĩ nhất cho một quốc gia, dân tộc, thì người đó là vĩ nhân trong lĩnh vực chính trị.

THI TH TO ANH HÙNG

Là người thích suy ngẫm về lịch sử, tôi thấy thật may mắn khi được chứng kiến những những cái nhất trong lịch sử nhân loại ngay khi còn sống.

Đó là G. Bush (con), vị Tổng thống thứ 43 của nước Mỹ. Sau hai cuộc chiến tại Afghanistan và Iraq, Bush mặc nhiên trở thành nhân vật quyền lực nhất trong lịch sử nhân loại từ cổ chí kim mà cỡ những Alexandrer Đại Đế hay Hốt Tất Liệt Đại Đế cũng chưa thể sáng bằng.

Thật thế, trong lịch sử chưa có ai ngoài Bush có tầm ảnh hưởng quyết định từ vùng Canada lạnh lẽo đến cực nam của đất nước Brazil nắng ấm mê hoặc, từ vùng Tây Âu với hơn 20 nước EU giàu có đến vùng Trung Đông với hàng chục nước Ả-rập sở hữu thứ vũ khí kinh tế quan trọng nhất là dầu mỏ, hay từ các đại dương mênh mông của Trái Đất đến những khoảng không gian bao la trong vũ trụ.

Hãy nhớ G. Bush là người vĩ đại nhất trong lịch sử loài người ma ta có may mắn được chứng kiến nhé!

Ta có V. Putin, đã và sẽ được đánh giá là nhà chính trị xuất sắc hàng đầu của thế kỷ 21, nếu không nói là số 1.

Tôi không nói Putin là người vĩ đại, mà là chính trị gia xuất sắc. Chính trị gia là người đạt được mục tiêu tốt nhất từ những nguồn lực hạn chế nhất.

Ta có Internet, công vụ vạn năng nhất để giải phóng sức lao động con người. Sự ra đời của Internet vĩ đại ngang ngửa với sự tìm ra lửa hay sự ra đời của động cơ hơi nước.

Ta có Google, cuốn sách huyền diệu nhất trong lịch sử nhân loại. Sự xuất hiện của Google cũng có ý nghĩa như sự ra đời của chữ viết cách đây 4.000 – 4.500 năm.

Và chắc chắn, bạn cũng có thể kể thêm nhiều cái nhất nữa.

QUAY TR LI VIT NAM

Diễn dịch và lấy vị dụ khá dài dòng như trên là muốn khẳng định một cách dứt khoát rằng:

Đi vi Vit Nam, ai là người có công ln nht trong vic thng nht lãnh th, đem li TRT T kh dĩ nht t vô s nhng kh th ca HN LON, thì người y là vĩ nhân ca dân tc Vit Nam.

Và dễ thấy nhân nhân vật xuất chúng nhất của lịch sử Việt Nam chính là HỒ CHÍ MINH.

Hồ Chí Minh là linh hồn, là biểu tượng của công cuộc chống thực dân đế quốc và thống nhất giang sơn Việt Nam từ đỉnh Lũng Cú đến Mũi Cà Mau.

Hồ Chí Minh vĩ đại hơn Gia Long ở nhiều chỗ, trong đó chủ yếu nhất là:

Gia Long chỉ có ý nghĩa nội bộ Việt Nam, còn Hồ Chí Minh còn là niềm cảm hứng cho hàng chục dân tộc bị áp bức trên thế giới, như ở Châu Phi, Mỹ Latinh.

BA TR CT CHIN THNG

Để làm nên chiến thắng ở Việt Nam trong quá trình thống nhất đất nước cần có ba trụ cột: Chính trị – Quân sự – Tuyên truyền.

V chính tr, đại diện tiêu biểu là Hồ Chí Minh.

V quân s, không ai xứng đáng hơn Võ Nguyên Giáp.

V tuyên truyn (tư tưởng), vị thủ lĩnh lỗi lạc đó chính là Tố Hữu.

Ngay từ khi Tố Hữu còn sống đã tồn tại nhiều đánh giá khác nhau về ông, thậm chí có những luận giải bôi nhọ ông.

Dĩ nhiên, đánh giá khách quan về Tố Hữu bằng cách làm của nhà lý luận chính trị hoặc nhà phê bình văn học đã có nhiều. Nên ở bài viết này tôi sẽ mượn những thuật ngữ, khái niệm của Sigmund Freud để diễn dịch theo một cách khác.

LÝ LUN FREUD V NHÂN CÁCH

Theo Freud, nhân cách con người có cấu trúc 03 tầng là Cái Nó, Cái Tôi và Cái Siêu Tôi.

Cái Nó là những bản năng ham muốn của mỗi người. Tức là ham muốn những cái gì dễ chịu, êm ái, khoái lạc, hạnh phúc, vui vẻ… về sinh lý và tinh thần.

Cái Siêu Tôi là những đòi hỏi của đạo đức, của xã hội, của bố mẹ, của bạn bè… đối với bản thân mỗi người. Cái Siêu Tôi muốn ta phải đáp ứng các nghĩa vụ, bất chấp việc ta có tự nguyện vui vẻ hay không.

Còn Cái Tôi chính là vị trọng tài của bản thân ta. Cái Tôi cân nhắc, xem xét, đánh giá sự chính đáng của Cái Nó và Cái Siêu Tôi để đưa ra quyết định cụ thể trong cuộc sống.

Xin lưu ý là trong nhiều trường hợp, những cơ chế đòi hỏi và xét giải của Cái Nó, Cái Siêu Tôi và Cái Tôi đa phần diễn ra một cách VÔ THỨC, tức là bản thân ta cũng không biết có sự tác động của cơ chế đó.

Và chính sự tương tác qua lại của Cái Nó, Cái Tôi và Cái Siêu Tôi sẽ hình thành nên tâm lý, tư tưởng của mỗi cá nhân.

Nếu sự tương tác là cân bằng, ta sẽ có trạng thái tâm lý hạnh phúc, vui vẻ.

Còn nếu sự tương tác là không cân bằng thì ta sẽ không hạnh phúc, vui vẻ.

Ví dụ, nếu Cái Nó chiếm ưu thế nổi trội, hành vi của ta sẽ chạy theo trác táng, trụy lạc. Nếu Cái Siêu Tôi chiếm ưu thế nổi nội, thì ta chỉ là cái bóng vật vờ của những người lúc nào cũng áp đặt quan điểm, giá trị sống lên ta.

THC T TƯ TƯỞNG VĂN NGH VIỆT NAM GIAI ĐON 1930 – 1975

Mượn cách nói của Freud, ta có thể phân biệt quan điểm sáng tác của các văn nghệ sỹ Việt Nam thời kỳ này gồm 03 nhóm.

Nhóm “t do” theo nguyên tắc của Cái Nó. Tức là quan điểm sáng tác duy mỹ, “nghệ thuật vị nghệ thuật”. Tiêu biểu là Nhất Linh, Vũ Hoàng Chương, sau đó là các danh nhân gắn liền với sự kiện Nhân văn Giai phẩm.

Nhóm “cách mng” theo nguyên tắc Cái Siêu Tôi một cách bẩm sinh, tự giác. Đó là ngay từ đầu đã viết thơ, viết truyện để cỗ vũ chiến sỹ đánh Pháp, đánh Nhật, đánh Mỹ. Tiêu biểu nhất là Tố Hữu, Hải Triều, Nguyễn Đình Thi.

Nhóm “chn lc” bao gồm những người lựa chọn con đường sau một thời gian để Cái Tôi xem xét, quyết định, sau đó sẽ ngả theo nhóm “tự do” (tiêu biểu là nhạc sỹ Phạm Duy, phần nào là Văn Cao), hoặc ngả theo nhóm “cách mạng” (tiêu biểu nhất là Xuân Diệu, Huy Cận, Nam Cao…).

Cần phải khẳng định rằng, do động cơ sáng tác là sự thôi thúc bản năng hoặc sự tự lựa chọn, nên tất cả các nhóm trên đều có tính chính đáng.

Nhưng quan điểm sáng tác không hẳn là vấn đề cá nhân, mà luôn là vấn đề liên-cá nhân (có thể gọi là liên-chủ thể).

Tức là nếu xét một mình Tố Hữu, quan điểm của ông chỉ là cá nhân, nhưng do có nhiều người cùng chia sẻ quan điểm giống ông, nên quan điểm của họ là liên-chủ thể, tức là của tập thể.

Vì là liên-chủ thể một cách khách quan, nên giả sử một mình Tố Hữu hay ai đó có muốn khác đi thì tập thể cũng chẳng hề suy yếu đi bao nhiêu.

“Vắng mợ thì chợ vẫn đông” là vậy.

TM KT

Suy nghĩ đến đây ta có thể thấy rằng Tố Hữu là đại diện cá nhân cho một tập thể khách quan về quan điểm sáng tác trong chiến tranh.

Trong quá trình tranh biện quan điểm giữa 03 nhóm tập thể nêu trên, nhóm nào giành phần thắng phần nhiều là do nhóm đó có đông người hơn hẳn, được tổ chức tốt hơn, còn vai trò của Tố Hữu là thể hiện về mặt cá nhân thôi. Nhưng quan trọng là ông đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Nếu Tố Hữu không làm, chắc hẳn sẽ có một Nguyễn Đình Thi hoặc một ai khác đảm nhiệm, còn kết quả tốt đến đâu thì tất nhiên ta không thể biết được.

Trong những ngày kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhật Tố Hữu, những thanh âm ngưỡng mộ ông vẫn là chính đáng nhất.

Bởi xét cho cùng, không ít người nhớ đến ông trước hết là một nhà cách mạng, rồi sau đó mới là nhà thơ.

Có lẽ Tố Hữu đã lựa chọn hướng đi cho mình ngay từ những năm tháng tuổi trẻ mộng mơ lãng mạn: Ông sẽ là một chiến sỹ hơn là một nhà thơ. Thơ đối với ông phải hướng đến 95% mù chữ, lầm than, nô lệ kia chứ không hướng đến tháp ngà vương giả.

Và hãy kệ những tiếng nói khác về ông, dù gì họ vẫn có phần chính đáng thuần túy nào đó. Bởi những Trần Dần, Lê Đạt hay Văn Cao vẫn luôn là tên tuổi lớn trong lịch sử văn học Việt Nam đương đại.

Lạ thay, những tiếng nói “vay mượn” từ nhóm “tự do” về Tố Hữu lại càng nhấn mạnh thêm thành công của Tố Hữu và nhóm của ông.

Rõ ràng, bằng vần thơ của mình, Tố Hữu đã đóng góp một cách rất riêng để đưa những HỖN LOẠN về với TRẬT TỰ.

“Áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay…”

Ngun: FB Hoang Anh.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *