Để không chỉ hay mà còn đẹp, mỗi bộ phim, hay một tác phẩm nghệ thuật nói chung, cần có những phông nền. Và trinh thám, hình sự chỉ là cái phông nền của “Ống kính sát nhân”.
Đi qua lớp phông nền, đây là một bộ phim triết luận về đề tài xã hội nhân văn, về tương lai, về vấn đề gia đình trong thời buổi kim tiền…

Làn gió mát từ bên kia đại dương

Như tên gọi, Ống Kính Sát Nhân là một bộ phim đề tài hình sự, kể về quá trình Thanh tra K (tên thật nhân vật chính), với sự phối hợp ăn ý của Người Đẹp mang cái tên mỹ miều “Cẩm Phô”, tìm ra Kẻ Thủ Ác, kẻ có sở thích bắt cóc trẻ em vào thời điểm đúng 7 ngày sau sinh nhật lần thứ 7 của đứa bé.
Tội ác đã diễn ra trong rất nhiều năm, nhiều em bé biến mất vĩnh viễn ở tuổi thứ 7. Hành trình truy bắt tội phạm đã lôi cuốn người xem bằng cốt truyện kích thích, các hiệu ứng đậm chất điện ảnh, với âm nhạc du dương tinh khiết, tiếng động chân thực, màu sắc, ánh sáng đều có dụng ý… trên gam màu nâu – xám chủ đạo.
Tiết tấu câu chuyện khá chậm, lững thững như mây trôi, nhưng không vì vậy mà tẻ nhạt, bởi các yếu tố trinh thám, bội phản, “bắt cá hai tay”, não trạng biến thái của Kẻ Thủ Ác… đã đủ sức làm bạn nhâm nhi từng chi tiết, khung hình, từng nốt nhạc… đến hết phim.
Quy tụ dàn diễn thực lực.
Pospter quảng cáo bộ phim. Ảnh: 123phim.vn.
Với kết cấu như trên, hẳn là nhiều khán giả sẽ đánh giá đây là một bộ phim trinh thám, hình sự xuất sắc, “làn gió lạ”, thổi mát từ bên kia đại dương (Hollywood) đến tiết trời nóng nực tháng 6 ở Việt Nam đang khô hạn những bộ phim nội thực sự có chất lượng (không dựa trên tiêu chí phòng vé).
Điều này hiển nhiên đúng…
Đúng nhưng chưa thỏa đáng, chưa thấy hết những trầm tư của đạo diễn nam trẻ, chỉ sinh tầm 1991-92. Đi sâu hơn vào cốt truyện và những mối siêu liên kết, người xem sẽ thấy rõ hơn.

Vở kịch em thơ trong vở kịch bộ phim

Về nhân vật và cốt truyện, có hai tuyến chủ đạo

Bên Chính: Đại diện là Thanh tra K, hiện lên trong mắt khán giả rất sáng sủa. Đẹp trai, phong trần, vững tin ở óc xét đoán của mình, dù bị sa thải khỏi Sở Cảnh sát, K đã “kệ mẹ” bọn ăn hại để một mình một phách cùng Người Đẹp tìm ra Kẻ Thủ Ác.
Bên Tà: Kẻ Thủ Ác trong bóng tối đã nhiều năm, một kẻ vì quá yêu con gái 7 tuổi (lại số 7) của mình mà trở thành một kẻ hỗn tạp những cảm xúc yêu, ghét, tuyệt vọng, cuối cùng dẫn đến hành vi bắt cóc trẻ em. Đây là một kẻ biến thái tâm lý, biến thái nhân cách thực sự.

Bối cảnh phim

Câu chuyện diễn ra vào những năm 1960s ở Đà Lạt, Việt Nam, nhưng là một Đà Lạt đã được cách điệu, toát ra vẻ “trầm tư” (có phải là sự trầm tư của đạo diễn?), u tịch, thanh bình nhưng không sôi động, “mộng mơ” như chúng ta mặc định.
Câu chuyện, văn cảnh, ngữ nghĩa như trên chiếm phần lớn thời lượng bộ phim (khán giả dễ có ấn tượng là dòng chính của nội dung), nhưng giống như ở một tác phẩm nghệ thuật, đây chỉ là lý do để truyền tải lớp nghĩa thứ hai, thứ ba,…
Mà lớp nghĩa thứ hai, thứ ba này không được kết cấu theo trật tự của mạch truyện, mạch thời gian và không gian trong phim; nó bị phân tán trong những sự kiện tưởng như rời rạc.

Kịch trong kịch

Xem phim, điều khiến tôi khoái thú nhất là, từ những yếu tố như có vẻ rời rạc, tôi thấy có một vở kịch khác trong vở kịch (kịch bản) của bộ phim: Vở kịch của chính kẻ thủ ác.
Chuyện như thế này: Kẻ Thủ Ác khi còn nhỏ là một đứa trẻ thông minh, giàu tình cảm.
Vào đêm hội diễn văn nghệ ở trường, bố mẹ cậu bé không đến cổ vũ cho em, hình như em đã biết trước.
Nên em đã dựng một vở kịch như thế này:
Những đứa trẻ tầm 7 tuổi trong trại mồ côi, vì quá oán hận và chán ghét cuộc sống thiếu tự do mà người ta đối xử trong trại tế bần, đã bàn mưu “Vượt ngục” (bố mẹ đâu, vì sao lại trại tế bần? Đây là một ẩn dụ đến cuối bài các bạn sẽ biết). Các em cứ hò nhau điệp khúc “Chạy về phía ánh sáng” trong trường đoạn cao trào.
Lớn lên, Kẻ Thủ Ác dù có khiếu văn học nhưng phải đi làm quân y (dù bộ phim không có một đoạn cảnh hay từ thoại nào nói về chiến tranh, xin các bạn lưu ý là những năm 1960s là chiến tranh khốc liệt nhất ở Việt Nam).
Không thấy người mẹ đâu, người xem chỉ thấy Kẻ Thủ Ác có một con gái, khi được 7 tuổi 7 ngày thì em bị tai nạn. Mất mát này quá lớn, nên kể từ đó Kẻ Thủ Ác chuyên đi bắt cóc trẻ em 7 tuổi 7 ngày để về yêu thương các em theo cách của hắn, bắt các em diễn lại vở kịch “Vượt ngục” hắn đã viết ngày xưa.
Kể cả khi bị thanh tra K bắt được, hắn vẫn luôn miệng nói rằng, hắn bắt trẻ em về để thương yêu chúng, “bố mẹ chúng có thương chúng đâu!”.
Quả thật, trong quá trình điều tra, K luôn gặp những tình huống ở một ngôi biệt thự to, không thấy bóng dáng người bố người mẹ đâu, chỉ thấy những đứa trẻ trong phòng kín (cùng một bà già ở phòng ngoài; đạo diễn để mập mờ, người xem muốn hiểu là bà nội, bà ngoại, hay người giúp việc thì tùy), luôn bị mất ngủ, được trang điểm, tô mặt cách điệu như những nhân vật trong vở kịch của Kẻ Thủ Ác.
Điều lạ lùng là, những đứa trẻ này dù chưa gặp Kẻ Thủ Ác bao giờ, nhưng cũng có cùng một vở kịch của Kẻ Thủ Ác trong đầu, như là tiền định, đều có thiên hướng đào thoát khỏi ngôi nhà, “Chạy về phía ánh sáng”.

“Ống kính sát nhân” như một “tượng số”

“Tượng số” là một thuật ngữ chuyên biệt của các nhà tư tưởng, tôi xin mượn ở đây để thể hiện sự đánh giá cao về đội ngũ đạo diễn, biên kịch.
Hiểu chay, tượng số là một ý nghĩa, thông điệp khác với ý nghĩa, hình hài của vật mang thông tin, ví dụ như tượng số của cái cân là công lý cuộc đời, tượng số của 7777 (hãy lưu ý số 7 trong bộ phim), 8888, 9999… là những cái gì đó thuộc về quan niệm phong thủy của giới siêu xe, giới làm ăn.
Ngay tên thật của Thanh tra K đã là một tượng số, gợi ta đến nhân vật K trong các tác phẩm của nhà văn vĩ đại người Tiệp Khắc gốc Do Thái Franz Kafka. Ai cũng biết, Kafka là nhà văn về sự tha hóa của con người.
Bộ phim không có một hình ảnh, lời thoại, câu hát nào trực tiếp về chiến tranh, bội phản tình yêu (hình ảnh vết cắn trên tay thợ ảnh Tốn – người yêu của Người Đẹp, có thể hiểu là ẩn dụ về thiên hướng phản bội, bất lương trong mỗi người đàn ông), về quan hệ trong gia đình như quan hệ bố mẹ – con cái (tuyệt không thấy có nhân vật bố, nhân vật mẹ nào trong phim, ngoài chính Kẻ Thủ Ác là bố!), về hôn nhân tan vỡ (chỉ có hình ảnh mờ ảo thuộc về dĩ vãng diễn tả Kẻ Thủ Ác ôm con khóc một mình), về xung khắc bố mẹ – con cái trong định hướng nghề nghiệp…
Nhưng nếu dùng những thủ pháp “siêu liên kết”, tức là tìm những thông tin liên quan bộ phim mà không được nói trong phim, thì ai cũng biết những năm 1960s thế cuộc Việt Nam như thế nào, tình trạng bạo hành, dâm ô trẻ em thời gian qua (trẻ em có thể là tượng số về cuộc sống ưu nhiên, không phiền muộn, trẻ em có những đòi hỏi quá ư tinh khiết và chân thành đối với cuộc sống…), những mặt tối của cuộc mưu sinh khiến con người không thể sống ưu nhiên mà ngày càng biến thái về tâm lý, hành vi (như Kẻ Thủ Ác) ra sao.

Không phải là không có khuyết điểm

Dẫu xuất sắc, bộ phim không phải có những chỗ có chất lượng kém hơn mặt bằng chung, nhưng phạm vi bài viết này không muốn đi sâu.
Khi xem, ta có thể thấy đạo diễn để Thanh tra K và Người Đẹp sao lại thích nhau dễ thế khi mà Người Đẹp vừa phát hiện bị tay thợ ảnh phản bội. Nếu cần, đạo diễn chỉ cần đặc tả bằng những ánh mắt, nụ cười dành cho nhau của hai người, bởi cho ôm nhau sớm quá thành ra lại mang mùi vị của ngôn tình.
Hoặc như sao Thanh tra K lại giết Kẻ Thủ Ác sớm như vậy; nếu cao tay, đạo diễn hãy để hắn tự sát hoặc phát điên.
Kết lại, với bộ phim đầu tay trình làng như vậy, đạo diễn 9X Nguyễn Hữu Hoàng đã thành công, bởi đã gieo những hy vọng, chờ đợi từ phía chúng ta về những bộ phim nói riêng, những tác phẩm nghệ thuật nói chung trong tương lai, tưởng như là giải trí đấy nhưng lại đầy ưu tư của người trẻ Việt đấy.
Xin mời các bạn xem phim theo link dưới đây:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *